تهیه و تنظیم ارزش افزوده

تهیه و تنظیم اظهارنامه ارزش افزوده فرایندی است که طی آن مودیان مالیاتی موظفند اطلاعات مربوط به خرید و فروش کالاها و خدمات خود را در دوره‌های زمانی مشخص (فصل) جمع‌آوری کرده و در سامانه سازمان امور مالیاتی کشور ثبت و ارسال کنند.
این اظهارنامه شامل اطلاعاتی مانند مبلغ خرید و فروش، مالیات و عوارض ارزش افزوده است که باید با دقت و بر اساس مستندات قانونی تهیه و تنظیم شود.

• مالیات بر ارزش افزوده چیست؟
در این سالهای اخیر مالیات بر ارزش افزوده، به انواع مالیات‌هایی که در نظام مالیاتی کشور دریافت می‌شود اضافه شده است. ثبت و پرداخت مالیات ارزش افزوده بسیار مهم است. برای درک بهتر مفهوم این نوع مالیات، بهتر است ابتدا بدانیم ارزش افزوده در این قانون به چه معناست.

ارزش افزوده، تفاوت بین ارزش کالا و خدمات فروخته شده با ارزش کالا و خدمات خریداری شده است.

مالیات بر ارزش افزوده، مالیاتی است که خریدار هنگام خرید کالا یا خدمات، باید به فروشنده بپردازد و فروشنده کالا و خدمات، این مالیات را در زمان های معین به دولت پرداخت می‌کند.

یکی از مالیات‌هایی که مالکان کسب و کار باید بپردازند، مالیات بر ارزش افزوده (VAT) است. این نوع مالیات طی چند سال اخیر توسط دولت وضع شده است و برای تمام کسب و کارها از مرحله تولید تا توزیع اخذ می‌شود.

یکی از مهم‌ترین تصورات اشتباهی که میان مردم رایج است این است که مالیات بر ارزش افزوده تنها شامل مصرف کننده نهایی می‌شود. این در حالی است که کسب و کارهایی که در روند تولید و توزیع محصول نقش داشته‌‌اند نیز باید این مالیات را پرداخت کنند.
مودیان مالیاتی با توجه به شرایطی میتوانند از طرف مقابل (خریدار کالا و خدمات) مالیات و عوارض ارزش افزوده دریافت نمایند:

مودی باشند (بدین معنی که عرضه کننده کالا یا ارائه کننده خدمات باشند).
مشمول فراخوان باشد.
ثبت نام نموده باشد.
کالا و خدمت ارائه شده معاف نباشد.
به طور کلی دامنه شمول ارزش افزوده را میتوان:

عرضه کالا در داخل
ارائه خدمت در داخل
صادرات کالا و خدمات به خارج از کشور و واردات کالا و خدمات به سرزمین اصلی دانست
شرایطی که معامله تحقق یافته و مشمول ارزش افزوده می‌باشد:

عرضه کالا (انتقال کالا از طریق هر نوع معامله چون عقد، بیع، صلح، هبه و…)
ارائه خدمت ( برای غیر و در مقابل دریافت مابه‌ازاء )
مالیات بر ارزش افزوده نیز انواع خاصی دارد که بهتر است آن‌ها را بشناسید:

تولیدی
درآمدی
مصرف
بر طبق ماده سوم قانون مالیات بر ارزش افزوده تفاوت میان ارزش کالا یا خدمت ارائه شده با ارزش کالا یا خدمت خریداری شده در بازه زمانی مشخصی، ارزش افزوده است. ارزش افزوده یا VALUE ADDED در بسیاری از کشورهای دنیا اجرا می‌شود.

• نرخ مالیات بر ارزش افزوده و نحوه محاسبه آن

به طور کلی محاسبه مالیات بر ارزش افزوده به این شکل است که مودیان مالیاتی (افراد سر شاخه که مالیات پرداخت می‌کنند.) مالیاتی که پرداخت می‌کنند را از مالیاتی که از خریدار دریافت می‌کنند، کم می‌کنند. در نهایت مقداری باقی می‌ماند که به عنوان مالیات بر ارزش افزوده به دولت پرداخت می‌شود.

تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده به سال ۸۷ باز می‌گردد. در آن سال نرخ این نوع مالیات حدود ۳ درصد بود. به تدریج نرخ مالیات بر ارزش افزوده رشد کرد. تا جایی که امروز به ۹ درصد رسیده است. البته این نرخ شامل ۶ درصد مالیات بر ارزش افزوده و ۳ درصد عوارض ارزش افزوده است.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی اولین افرادی بودند که این قانون و ساز و کار آن را در کشور تعیین کردند. مالیات بر ارزش افزوده خود را از مالیات بر ارزش افزوده دریافتی کسر کنید و مانده را، حداکثر تا ۱۵ روز پس از پایان هر سه ماهه، به حساب خزانه دولت واریز کنید.

• مراحل تهیه و تنظیم اظهارنامه ارزش افزوده:

1. جمع‌آوری اطلاعات:
ابتدا باید کلیه فاکتورهای خرید و فروش مربوط به دوره مالیاتی مورد نظر را جمع‌آوری کنید. این فاکتورها باید شامل اطلاعات کامل خریدار و فروشنده، مبالغ خالص خرید و فروش، مالیات و عوارض ارزش افزوده باشد.
2. تهیه فایل اکسل:
اطلاعات جمع‌آوری شده را در یک فایل اکسل وارد کنید. در این فایل، اطلاعات خرید و فروش را در صفحات جداگانه وارد نمایید. این فایل می‌تواند شامل ستون‌هایی مانند ردیف، نام خریدار/فروشنده، مبالغ خالص خرید/فروش، مالیات و عوارض و جمع نهایی باشد.
3. ورود به سامانه:
پس از تهیه فایل اکسل، به سامانه مالیات بر ارزش افزوده به نشانی evat.ir وارد شوید.
4. ثبت اطلاعات:
اطلاعات مربوط به خرید و فروش را در قسمت‌های مربوطه در سامانه وارد کنید. همچنین، فایلی که در مرحله قبل تهیه کرده‌اید را در سامانه بارگذاری نمایید.
5. تایید و ارسال:
اطلاعات را به دقت بررسی و تایید کنید. سپس، اظهارنامه را به سازمان امور مالیاتی ارسال کنید.
6. پرداخت مالیات:
پس از ارسال اظهارنامه، مبلغ مالیات بر ارزش افزوده محاسبه شده را از طریق درگاه‌های الکترونیکی یا به صورت حضوری پرداخت کنید.

• مهلت ارسال:
مهلت ارسال اظهارنامه ارزش افزوده هر فصل تا ۱۵ روز پس از پایان آن فصل است.

• جریمه دیرکرد:
در صورت تاخیر در ارسال اظهارنامه، جریمه دیرکرد اعمال خواهد شد.

• ویرایش اظهارنامه:
تا قبل از پایان مهلت ارسال اظهارنامه، امکان ویرایش اطلاعات وجود دارد.